Diagnostyka i leczenie cysty Bakera

Za główną przyczynę powstawania cysty Bakera uważa się uwarunkowania genetyczne oraz współistniejące, pierwotne patologie wewnątrzstawowe kolana. Nadmierna produkcja płynu stawowego jest zawsze sygnałem obronnym organizmu na podrażnienie lub uszkodzenie struktur mechanicznych stawu, dlatego diagnostyka torbieli musi zawsze obejmować znalezienie jej źródła.

Badanie ultrasonograficzne to podstawowa metoda diagnostyczna, która pozwala na potwierdzenie obecności cysty, precyzyjne zwymiarowanie jej objętości oraz ocenę struktury płynu. W diagnostyce tej obowiązkowo stosuje się badanie USG Doppler. Pozwala to na natychmiastowe odróżnienie torbieli wypełnionej płynem od tętniaka tętnicy podkolanowej lub zakrzepicy, co chroni pacjenta przed błędnym rozpoznaniem. Procedura polega na przyłożeniu głowicy do skóry dołu podkolanowego, jest całkowicie nieinwazyjna, bezbolesna i pozwala na natychmiastowe uzyskanie satysfakcjonującego efektu diagnostycznego.

Zabieg polega na mechanicznym odessaniu nadmiaru płynu z wnętrza torbieli za pomocą cienkiej igły. Wykonywanie punkcji wyłącznie pod kontrolą obrazu USG pozwala na bezpieczne i precyzyjne wprowadzenie igły z ominięciem dużych naczyń krwionośnych i nerwów przebiegających w dole podkolanowym. Procedura ta przynosi natychmiastową ulgę, zmniejszając napięcie tkankowe i przywracając pełną ruchomość kolana. Odbywa się w znieczuleniu miejscowym, dzięki czemu jest prawie bezbolesna, nie pozostawia blizn, a czas jej trwania wynosi zwykle do kilkunastu minut.

Po usunięciu płynu z cysty, bardzo często tą samą igłą podaje się do wnętrza kaletki lub bezpośrednio do stawu kolanowego lek o działaniu silnie przeciwzapalnym (steryd lub kwas hialuronowy). Działanie preparatu ma na celu wygaszenie lokalnego stanu zapalnego błony maziowej, obkurczenie ścian torbieli oraz zahamowanie ponownej, nadmiernej produkcji płynu. Jest to uznana, małointerwencyjna metoda leczenia zachowawczego, która pozwala uniknąć operacji chirurgicznej. Liczba sesji i podań leku dobierana jest każdorazowo w sposób indywidualny.

Współczesne podejście terapeutyczne zakłada, że usuwanie samej cysty bez wyleczenia wnętrza kolana prowadzi do jej nawrotu. Dlatego najskuteczniejszą metodą jest artroskopia – małoinwazyjny zabieg polegający na wprowadzeniu do stawu mikrokamery i narzędzi przez dwa małe nacięcia skóry (około 5 mm). Chirurg podczas zabiegu zaopatruje pierwotną przyczynę wysięku: naprawia lub usuwa uszkodzoną łąkotkę, oczyszcza zmienioną zapalnie błonę maziową oraz zamyka lub plastycznie poszerza tzw. mechanizm zastawkowy, którym płyn uciekał do cysty. Powrót do zdrowia po artroskopii jest znacznie szybszy niż po operacji otwartej.

Klasyczna operacja polegająca na całkowitym, mechanicznym wycięciu torbieli wraz z jej torebką. Wykonuje się cięcie na skórze w dole podkolanowym (długości około 5-7 cm), lekarz ostrożnie odseparowuje cystę od przylegających naczyń podkolanowych i struktur nerwowych, podwiązuje jej szypułę u uścia stawu i usuwa zmianę w całości. Wskazania do tej metody są obecnie ograniczone i ustalane indywidualnie – głównie w przypadku bardzo dużych, wielokomorowych torbieli z grubą torebką włóknistą, których nie da się wyleczyć metodami wewnątrznaczyniowymi lub artroskopowymi. Zabieg odbywa się w znieczuleniu przewodowym lub ogólnym.