Diagnostyka i leczenie miażdżycy tętnic

Za główną przyczynę powstawania miażdżycy tętnic uważa się uwarunkowania genetyczne oraz procesy starzenia się organizmu, które prowadzą do mikrouszkodzeń wewnętrznej warstwy naczyń (śródbłonka). Uszkodzenia te ułatwiają i przyspieszają mechanizm odkładania się blaszek miażdżycowych wewnątrz światła tętnicy.

Wewnątrznaczyniowe poszerzanie tętnic to nowoczesna metoda leczenia miażdżycy, która polega na mechanicznym udrożnieniu, a następnie zabezpieczeniu światła zwężonego naczynia przy pomocy specjalnego balonu oraz metalowej rusztowania (stentu). Ablacja i poszerzanie balonem jest małoinwazyjną metodą o wysokiej skuteczności. Pozwala uzyskać satysfakcjonujący efekt hemodynamiczny, dzięki czemu krew zaczyna swobodnie dopływać do niedotlenionych tkanek.

Zabieg angioplastyki polega na wprowadzeniu cienkiego cewnika przez nakłucie w pachwinie lub na ręce bezpośrednio do wnętrza zablokowanej tętnicy pod kontrolą RTG. Za sprawą napełnienia balonika wysokim ciśnieniem dochodzi do rozgniecenia blaszki miażdżycowej, a wprowadzenie stentu zapobiega ponownemu obkurczeniu się naczynia. Zamykanie i zabezpieczanie dostępu odbywa się w znieczuleniu miejscowym, dzięki czemu zabieg jest zwykle bezbolesny. Procedura trwa zwykle do około godziny, choć czas operacji uzależniony jest przede wszystkim od lokalizacji oraz ilości zmian naczyniowych.

Aterektomia to nowoczesna wewnątrznaczyniowa metoda wykorzystująca specjalne mikro-wiertła lub tarcze obrotowe o wysokiej częstotliwości. Zabieg usuwania twardych złogów polega na wprowadzeniu do chorej tętnicy cewnika wyposażonego w diamentową głowicę, która po uruchomieniu emituje obroty o bardzo wysokiej częstotliwości, powodując zeszlifowanie stwardniałych, zwapniałych blaszek miażdżycowych. Zabiegi takie wykonuje się przede wszystkim w przypadku skrajnie twardych, zwapniałych zwężeń, których nie da się poszerzyć samym balonem. Aterektomia odbywa się w znieczuleniu miejscowym, dzięki czemu zabieg jest zwykle bezbolesny.

Zastosowanie łączonych technik leczenia umożliwia osiągnięcie lepszych efektów terapii niż przy pojedynczej metodzie leczenia. W hybrydowym leczeniu miażdżycy najczęściej łączymy metody wewnątrznaczyniowego, małoinwazyjnego udrożnienia (angioplastyka, stentowanie) w połączeniu z klasycznymi zabiegami chirurgicznymi, takimi jak miejscowe wycięcie blaszki (endarterektomia) lub wszycie bypassu. Schemat leczenia dostosowany jest do konkretnego problemu naczyniowego, oczekiwanych efektów leczenia i akceptowanego przez chorych czasu potrzebnego do ich osiągnięcia.

W leczeniu krótkich i prostolinijnych zwężeń tętnic zwykle zastosowanie znajduje wewnątrznaczyniowa angioplastyka balonowa (PTA) lub klasyczne stentowanie, natomiast w leczeniu długich, krętych, całkowicie zamkniętych lub nawrotowych zmian stosuje się zwykle ich chirurgiczne oczyszczenie lub klejenie naczyniowe za pomocą łatek z łatwo dostępnych żył własnych pacjenta albo tworzyw sztucznych.

Leczenie zachowawcze – przy pomocy precyzyjnie dobranych leków wprowadza się do organizmu odpowiednie preparaty stabilizujące blaszkę miażdżycową (statyny, leki przeciwpłytkowe). W wyniku ich działania dochodzi do zatrzymania postępu choroby i wzmocnienia struktury naczyń, a w efekcie do zmniejszenia ryzyka pęknięcia złogów. Zabieg farmakologiczny również jest małoinwazyjny i nie wiąże się z powstawaniem blizn.

Wlewy naczyniowe (terapia kroplowa) polegają na podaniu dożylnie leków poprawiających przepływ tkankowy i elastyczność krwinek. Jest to nieinwazyjna i prawie bezbolesna metoda wspomagania leczenia miażdżycy, która nie pozostawia po sobie blizn. Ilość sesji niezbędnych do uzyskania satysfakcjonującego efektu jest kwestią indywidualną.

Operacja polega na stworzeniu nowej drogi dla przepływu krwi omijającej zamknięty fragment tętnicy, najczęściej z wykorzystaniem własnej żyły odpiszczelowej pacjenta lub tętnicy piersiowej. Wykonuje się cięcie w miejscu pobrania naczynia (np. na nodze) oraz drugie w miejscu docelowym (np. na klatce piersiowej lub udzie). Zwężone naczynia omija się za pomocą wszytych pomostów naczyniowych. Zabieg odbywa się w znieczuleniu ogólnym. Powrót do zdrowia jest zwykle kwestią indywidualną i zajmuje około 1-2 miesięcy.

Operacja polega na chirurgicznym usunięciu blaszki miażdżycowej bezpośrednio z wnętrza zablokowanego naczynia, przywracając naturalny prąd krwi. Wykonuje się nacięcie na skórze nad chorą tętnicą (np. na szyi długości około 5-7 cm lub w pachwinie). Lekarz otwiera ścianę tętnicy, mechanicznie wyłuszcza złogi miażdżycowe, a następnie zamyka naczynie za pomocą specjalnego szwu lub łaty chirurgicznej. Zabieg odbywa się w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym przewodowym.

Plastyka polega na mechanicznym poszerzeniu średnicy chorobowo zmienionej tętnicy poprzez wszycie w jej ścianę dodatkowego paska tkanki. Ich zamykanie bez trwałego poszerzenia mogłoby wydłużyć czas potrzebny do osiągnięcia stabilnego przepływu krwi. Dlatego wskazania do wykonania otwartej plastyki łatą ustalane są każdorazowo indywidualnie. Po dokładnym uwidocznieniu zablokowanych naczyń w badaniu USG Doppler, bezpośrednio przed zabiegiem przebieg tętnicy obrysowuje się na skórze wykonując tzw. mapping naczyniowy. Zabieg polega na lokalnym nacięciu zmienionych chorobowo tętnic i wszyciu syntetycznej lub żylnej łaty, co umiejętnie wykonane nie doprowadza do istotnego uszkodzenia okolicznych tkanek i struktur nerwowych.